حكيم ابوالقاسم فردوسى

38

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)

رسيد ، گناه آن را من به گردن گيرم . كه من خاك پاى آن شير بيشه‌ام . « 1 » بر اين زاده شده‌ام و بر اين هم بگذرم . و تو اگر دلت ، به راه كژّى تاب گرفته است ، بدان كه دشمن تو در گيتى ، دل توست . و هر كه دشمن على [ ع ] بُوَد ، بىپدر بُوَد كه يزدان ، تنش را به آتش بسوزد . و هر كه كينه على در دل اوست ، زارتر از او در گيهان ، كس نَبُود . پس هشدار كه گيتى ، به بيهوده نسپرى و از آن همراهان نيك پى ، روى نتابى و پيوسته نيكى كنى . بيش از اين ، از اين در ، سخن نرانم ، چه آن را پايانى نيابم . گفتار اندر فراهم آوردن شاه‌نامه اينك سخنها گفته شد و ديگر گفتنى نماند . ليك من از آنچه گفته شده ، با تو سخن خواهم راند . من اگر ياراى بر شدن به درختى برومند را ندارم ، پايگه خود ، به زير شاخ سرو سايه افكنى مىسازم ، چه مگر نه ، هر كه به زير نخلى بلند رود ، سايه آن نخل ، اورا از گزند باز مىدارد . باشد كه به اين نامه نامور شهرياران ، من نيز به گيتى ، يادگار بمانم . پس تو آنچه گويم دروغ و افسانه مخوان و روش زمانه را پيوسته ، به يك سان مدان . چه بسيار از آن را خردمندان ، به راهِ پوشيده و راز دريابند . پس بدان كه از روزگاران باستان ، نامه‌اى برجاى مانده بود پر از داستانهاى گذشتگان ، ليك نه به يك جا ، كه در دست هر موبدى ، پراكنده . « 2 »

--> ( 1 ) - مراد از شير بيشه همان معناى حيدر است كه از القاب مبارك حضرت على ( ع ) مىباشد . ( 2 ) - نمىتوان مقطع مشخصى را براى آغاز به نوشتن خداىنامه يا شاهنامه‌ها قائل شد . اما بطور كلى بايد گفت تاريخ ايران زمين پيش از آغاز كتابت طبعاً به صورت سينه به سينه نقل مىشده و اين سنت حتى بعد از آن هم ادامه يافت . در اين راستا موبدان نقش بسيار مهمى در حفظ تاريخ و ميراث نياكان داشتند . اين تاريخ به صورتهاى پراكنده از زمان گيومرت آغاز مىشد . غالباً انوشيروان ساسانى را نخستين شاهى مىدانند كه به جمع‌آورى اين پراكنده‌ها اقدام كرد و بنيان نخستين شاهنامه يا خداىنامه مدون را گذارد . ليكن بايد گفت در كنار آن روايات شفاهى و روايات مكتوب پراكنده ، دفاتر ايام يا سالنامه‌هاى دولتى دربار شاهان